14 maart 2017

Hoe worden we wakker op 16 maart?

14 maart, de laatste dag voor de verkiezingen. Vanavond nog het slotdebat en dan kunnen we naar de stembus. In de media vanochtend het bericht dat vier partijen nog de grootste kunnen worden. Op het debat bij 1Vandaag na is de tweestrijd VVD-PVV niet van de grond gekomen. Sterker nog, door het ontbreken van deze twee bij de eerste debatten hebben GroenLinks, D66 en CDA het toneel kunnen pakken en zijn aan een gestage opmars in de peilingen begonnen. Het speelveld ligt volledig open. Met alle zwevende kiezers kan het nog alle kanten op.
Hoe worden we wakker op 16 maart?
De coalitie, nu nog goed voor 75 zetels in de Kamer, staat op een historisch verlies van ongeveer 40 zetels. En dat terwijl de economie groeit, de werkloosheid daalt en er weer geld is om aan veiligheid, zorg en onderwijs te besteden. De resultaten van het kabinetsbeleid worden duidelijk niet beloond.
De vergelijking met 2002 dringt zich op. Ik wees daar al eerder op. De thema’s die voor het slotdebat op de agenda staan vanavond bevestigen dat beeld. Alleen het thema inkomensverschillen refereert aan de econome. Voor het overige zijn het immateriĆ«le thema’s, waarbij opvalt dat vier van de acht thema’s in elkaars verlengde liggen: integratie, veiligheid, vluchtelingen en islam. Het is duidelijk waar deze verkiezingen over gaan: waarden en normen en de identiteit van Nederland.
De lijsttrekkers zetten aan de vooravond van de verkiezingen de onvrede in de samenleving nog eens prominent op de agenda. Al doet Wilders maar in twee van de acht debatjes vanavond als hoofdrolspeler mee, hij is mede bepalend voor de kleur van het totale debat. Daarmee blijft de uitkomst onvoorspelbaar. Peilingen hebben er vaker naast gezeten het afgelopen jaar..
In wat voor land worden we op 16 maart wakker, zo vroeg de minister-president in zijn debat met Wilders. Ik moest terugdenken aan de campagne van 2002: toen was het Ad Melkert die tijdens een debat in Groningen zei: “Je gaat naar bed met Fortuyn, maar je staat op met Le Pen” om daarmee de kiezers te waarschuwen. Met een averechts gevolg. Rutte doet nu hetzelfde en vergroot daarmee de kansen voor Wilders. Die was onzichtbaar in de campagne, daalde in de peilingen en kan zeker geen minister-president worden. Rutte zegt nu echter dat Wilders de grootste kan worden en dat dit schadelijk is voor ons internationale aanzien. Inhoudelijk begrijp ik dat, maar strategisch vind ik het onverantwoord: je geeft de kiezers weer een argument om toch op Wilders te stemmen!
Ja, de positie van Nederland in de wereld is van belang, maar inhoudelijk ontbreekt het in het debat. Deze campagne en ook in het slotdebat zijn we vooral bezig met onze zorgen binnen de landsgrenzen, maar waar ik me vooral zorgen om maken voor wat betreft de toekomst van onze kinderen is wat daarbuiten gebeurt.
Het buitenland is met de actie van Erdogan nog op de agenda van de campagne gekomen, maar wordt vooral besproken als een binnenlands politiek probleem: hoe is het met de integratie in ons land gesteld? Het grotere probleem is echter de vraag hoe het met de machtsverhoudingen in de wereld is gesteld en wat dat betekent voor Nederland die als internationale handelsnatie als geen ander – ook economisch – is gebaat bij een stabiele wereld.
Wie had zich kunnen voorstellen dat we weer in de situatie van een kernwapenwedloop terecht zouden komen, zoals Poetin en Trump nu tegen elkaar opbieden? Wat zal het effect zijn wanneer Turkije en Rusland de banden verder aanhalen? Wat zal de verdere positie van China zijn in het conflict over de Zuid-Chinese zee? De wereld is aan het fragmenteren en Europa dreigt uiteen te vallen. Dat zijn de echte grote zorgen die op ons afkomen.
Laten we hopen dat er een stabiele coalitie van niet teveel partijen komt die daar oog voor heeft!





 

Voor meer informatie :

Jack de Vries
Board Director, practice lead Public Affairs

telefoon: +31703111999
email: jack.devries@hkstrategies.com